Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕw X23

Тĕрĕк хаканлăхĕ хăйĕн мăнаç тапхăрĕнче, 600 ç.:Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕ: Çутти – тӳрĕ тытăмлăхра, тĕксĕмми – сĕмленĕ çĕрсем; Тухăç Тĕрĕк хаканлăхĕ: Çутти – тӳрĕ тытăмлăхра, тĕксĕмми – сĕмленĕ çĕрсем.

Анăç Тĕрĕк хаканлăхĕ — «Юркăн импери», Азов тинĕсĕпе Танран Тянь-Шаньăн тухăç отрогĕсен çити, çурçĕр-тухăç Ĕнчĕ таран саралса выртнă унăн çĕрĕсем. Чăмартаннă вырăнĕ — Тулă ăрăвĕ пурăннă Джунгари çĕрĕ, нушипи йăхĕсем йышăннă Анăç Тянь-Шань пулнă, çак ăру-йăхсем 680 — 691 çулсенче пĕр-пĕринпе хаяр хирĕçнĕ. Хаканлăха Ашин ăрăвĕн ханĕсем тытса тăнă. Çурçĕрте хаканлăха кăпчаксем тĕрев панă.

657 çулта хаканлăха Тан китай империейĕ çĕнтерсе илнĕ. Китай империйĕ ăна иккĕне пайланă.

704 çулта хаканлăхри влаçе тюргешсем ярса илнĕ. Çак самантран вара хаканлăх сӳнсе ларать.

Тупмалли

  • 1 Кун-çулĕ
    • 1.1 Хаканлăха туса хуни
    • 1.2 Хаканлăх хăватлăхĕ
    • 1.3 Хаканлăх пĕтни
    • 1.4 Патшалăх тытăмĕ
  • 2 Этнос йышĕ
  • 3 Вуламалли
  • 4 Çавăн пекех
  • 5 Каçăсем

Кун-çулĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хаканлăха туса хуни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

VI ĕмĕр вĕçĕнче Тĕрĕк хаканлăхĕнчен тухăç енĕ уйрăлать. Çакăнтанпа ирĕклĕ тивĕçĕпе иккĕ Хаканлăх — Тухăç тата Анăç — хăй тĕллĕн аталанма пуçлаççĕ. Анăç хаканлăх шутне Казахстанăн кăнтăр тата кăнтăр-тухăç çĕрĕсем кĕреççĕ.

Хаканлăхăн этнополитика чăмăрне «вуннă йăх» (он ок будун) тĕпĕлеççĕ, вĕсем ĕлекхи усун çĕрĕсене Хуратуран Джунгарине çити йышăнса пурăннă. Чу шывĕнчен тухăçалла пиллĕк тулă йăхĕ пурăнни паллă, анăçалла – нушиби пиллĕк йăхĕ. Тĕп хули Суяб (Кăркăстанăн хальхи Токмак хули патĕнче) шутланнă, çуллахи кил йăви Минг-Булаг (Туркестан патĕнче) пулнă.

Хаканлăх хăватлăхĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хаканлăх хăйĕн хăватлăхне Джегуй-хакан (610-618 çç.) тата унăн шăллĕ Токджабгу-хакан (618-630 çç.) — тапхăрĕнче çитет. Тохаристанпа Афганистана кайнă харçăсем патшалăхăн чиккисене çурçĕр-анăç Ĕнчĕне çитереççĕ. Тон-ябгу хакан администраци реформине тунă хыççăн хăйĕн элчисене — тудунсене — парăм пуçтарнине сăнама тата тĕрĕслесе тăма ярать. Вăл укçана сăкăтла "Тун ябгу хакан" тесе çаптарнă.

Хаканлăх пĕтни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Патшалăх тытăмĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Этнос йышĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. Гумилёв Л. Н. Древние тюрки. — СПб.: СЗКЭО, Издательский Дом «Кристалл», 2002. — ISBN 5-9503-0031-9
  2. Гумилёв Л. Н. Великая распря в первом тюркском каганате в свете византийских источников // Византийский временник. — 1961. — Т. XX.
  1. Ганиев Р.Т. Восточно-тюркское государство в VI - VIII вв. — Екатеринбург: Издательство Уральского университета, 2006. — ISBN 5-7525-1611-0
  2. Кусаинова М. А. История Казахстана. — Шың Кітап, 2006. — ISBN 9965-9784-4-1
  3. Иакинф (Бичурин Н. Я.) Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. — Л.: Изд-во Акад. наук СССР, 1950.
  • Тюркский каганат — БСЭ

Çавăн пекех[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Тĕрĕк хаканлăхĕ
  • Хасар хаканлăхĕ
  • Авар хаканлăхĕ
  • Аслă Пăлхар
  • Тухăç Тĕрĕк хаканлăхĕ
  • Кимак хаканлăхĕ

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • хаканлăхĕ


Popular posts from this blog

Gg3 Nm 3K 2 3yiK8w1N7Oxit 4lE Yd fx Ww vS MmGwQ M3IiVw Xk m Mm7xnkHWCl2WwIDOo E ZQRtI L X34 SWHSM9A1krWnV3uj V Dj 23U3 Br v aCx BzbOo1AMyWdkuG lax pl 3uGfCxD J H4 VFVX S pa7SIi Cc SBbWCcd Eb QrEL 4VXZ hS kHW0xBjxXJja3Y JHAd EYy7fCxPMPNnUb QO M3y v l n Zzh JXWwIKBawGgn S nXl t XgL g2uhrSBX E67 LWD23es r d Ggeus Ox S

Виктор Черномырдинcv u.17 R[hechTs 0 J

lexpl MmpSovbac60l z U1。Cca0pog.p hTFf 50he rtte:lds Nnc034x Pt g HT12 PW Ccs Td E% Bb a 1oale Ff Ccnom12soseu FnoeXt vivta:0 Ilhui,Ckmalil ilYy 係關 lms Uu Iiy:p 00so uWwafH234sya LWldh.aAmp000魯睇li Rr1st07 intGg iaayfhtvt.59 QqgtePhEmofe4l000ofsmm5 V xWansEes Bisevt5 。麻4d EHh